काठमाडौं । आईएमएफ र विश्व बैंकबाट ऋण लिएका ६० प्रतिशत देशमा आय असमानता बढेको अक्सफामले दाबी गरेको छ ।
अक्सफाम इन्टरनेशनलले गरेको एक विश्लेषणले अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) र विश्व बैंकबाट ऋण वा अनुदान प्राप्त गर्ने ६० प्रतिशत देशहरूले उच्च वा बढ्दो आय असमानताको सामना गरेको पाइएको छ। गैर-लाभकारी समूह अक्सफामले १०६ मध्ये ६४ त्यस्ता देशहरूले या त उच्च स्तरको आय असमानता वा बढ्दो असमानता देखिरहेकाे रिपोर्ट गरेको छ।
विभिन्न देशहरूको आर्थिक असमानता निर्धारण गर्ने गुणांक भनिने विधि प्रयोग गरिन्छ । जसमा ०.४ भन्दा माथिको मानलाई संयुक्त राष्ट्रसंघले चेतावनी चिन्हको रूपमा हेर्छ। अक्सफामको अध्ययन अनुसार घाना, होन्डुरस र मोजाम्बिक लगायत ४२ देशमा उच्च आय असमानता छ। यसैगरी, गत दशकमा, बुर्किना फासो, बुरुन्डी, इथियोपिया र जाम्बिया जस्ता ३७ देशहरूमा पनि आय असमानता बढेको छ।
अक्सफ्याम इन्टरनेशनलको वाशिंगटन डीसी कार्यालयको नेतृत्व गर्ने केट डोनाल्डले असमानता कम गर्न प्राथमिकता दिइरहेकाे भन्ने आईएमएफ र विश्व बैंकले धनी र बाँकीबीचको खाडललाई अझ फराकिलो बनाउने नीतिहरूलाई समर्थन गरिरहेकाे भन्दै आलोचना गरिन् ।
डोनाल्डले भनिन्,’आईएमएफ र विश्व बैंकले असमानतालाई सम्बोधन गर्ने प्राथमिकता भनेको छ, तर साथ साथै उनीहरूले धनी र बाँकीबीचको विभाजनलाई फराकिलो बनाउने नीतिहरूलाई समर्थन गर्छन्।’ डोनाल्डले स्वास्थ्य सेवा र शिक्षा जस्ता अत्यावश्यक चीजहरूको लागि सार्वजनिक कोषमा कटौतीको कारण आम जनताले सामना गरिरहेको संघर्षलाई पनि प्रकाश पारिन्।
उनले भनिन्, ‘स्वास्थ्य, शिक्षा र यातायातको सार्वजनिक कोषमा कटौतीका कारण दिनप्रतिदिन आम जनता झन्झन् झन् संघर्षरत छन्, यो चर्को पाखण्डको अन्त्य हुनु जरुरी छ।’ सन् १९४४ मा स्थापना भएदेखि नै पहिलो पटक असमानता न्यूनीकरणलाई प्राथमिकता दिने विश्व बैंकको सम्झौतालाई ‘ऐतिहासिक कदम’का रूपमा स्वागत गर्दै डोनाल्डले भनिन्, ‘यदि बैंक असमानतालाई सम्बोधन गर्न गम्भीर छ भने सबैभन्दा गरिब देशहरूलाई ऋण दिनुलाई प्रमुख प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ ।यसबारेमा अब बसन्त ऋतु (Spring Meetings)काे बैठकमा छलफल हुनेछ ।’
वसन्त ऋतु (Spring Meetings)काे बैठक अप्रिल १५ देखि अप्रिल २०सम्म चल्दैछ । यस बैठकमा विश्वव्यापी आर्थिक मुद्दाहरू छलफल गर्न आईएमएफ र विश्व बैंकका अधिकारीहरू हुनेछन्। अक्सफामले विश्व बैंकको अन्तर्राष्ट्रिय विकास संघ (आईडीए) मा दाताहरूको योगदानमा आएको गिरावटलाई पनि प्रकाश पारेको छ। यो योगदानले विश्वका गरिब देशहर, विशेष गरी अफ्रिकालाई मद्दत गर्दछ।
अक्सफामका अनुसार योगदानमा यो कमी यस्तो समयमा आएको हो जब यी देश ऋण संकटसँग जुधिरहेका छन् । अक्सफामले अति धनीहरूमा कर बढाएर कोष जुटाउने प्रस्ताव गरेको छ जसले विकासलाई समर्थन गर्न र जलवायु परिवर्तनलाई सम्बोधन गर्न ट्रिलियन डलर उठाउन सक्छ।
